Τα βότανα είναι για πολλούς από εμάς σύμμαχοι στη νόσο αλλά και στην πρόληψη. Όμως, ως γονείς, σίγουρα έχουμε αναρωτηθεί αρκετές φορές εάν όλα αυτά τα “φάρμακα” της φύσης μπορούν να προσφερθούν και στα μικρά παιδιά κάτω των 2 ετών. Φυσικά, αναφερόμαστε σε βρέφη άνω των 6 μηνών, καθώς νωρίτερα η μόνη τροφή που προτείνεται είναι το μητρικό γάλα ή η ειδική φόρμουλα.

Στην προσπάθεια μου να μειώσω τη σύγχυση που υπάρχει, στο συγκεκριμένο άρθρο θα δούμε:

  • Τις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.).
  • Τις αιτίες που δεν συστήνονται σε παιδιά κάτω των 24 μηνών.
  • Που βρίσκεται η ισορροπία ανάμεσα σε παράδοση και προσοχή.

Η θέση του Π.Ο.Υ. για τα αφεψήματα και τα βότανα στα μικρά παιδιά

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η αρχή στον τομέα της παγκόσμιας δημόσιας υγείας, συνιστά να μην χρησιμοποιούνται αφεψήματα, τσάι και βότανα στα παιδιά κάτω των 2 ετών. Οι οδηγίες του Π.Ο.Υ. βασίζονται σε εκτεταμένη έρευνα και παρατήρηση ειδικών σχετικά με τις διατροφικές ανάγκες και τις ανάγκες υγείας των παιδιών. 

Γιατί, όμως;

Αιτίες που δεν συστήνονται σε παιδιά κάτω των 24 μηνών

Η γρήγορη απάντηση είναι πως το ερευνητικό υλικό για τη χρήση βοτάνων σε βρέφη και παιδιά κάτω των 2 ετών είναι αρκετά μικρό. Είναι λογικό καθώς ελάχιστοι γονείς θα δεχθούν να λάβει το υγιές μωρό τους μέρος σε έρευνα με αμφίβολα αποτελέσματα.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ., σε πολλές χώρες της Δυτικής Ευρώπης, υπάρχει μια αυξανόμενη τάση για χρήση «φυσικών» ουσιών και εναλλακτικών φαρμάκων, με αποτέλεσμα την αύξηση της χρήσης φυτικών σκευασμάτων για βρέφη. Εδώ, να προσθέσουμε πως αναφέρονται και άλλα ροφήματα μαζί όπως ο καφές ή το τσάι (με τείνη). Βλέπουμε, πως οδηγία είναι γενική και έχει σαν σκοπό να αποτρέψει την αλόγιστη ή μη ασφαλή χρήση ουσιών σε βρέφη.

Αναφορικά με τη φυσιολογία, τα μωρά μας, λόγω του μικρού τους μεγέθους και του γρήγορου ρυθμού ανάπτυξης, είναι δυνητικά πιο ευάλωτα από τους ενήλικες στις φαρμακολογικές επιδράσεις ορισμένων από τις χημικές ουσίες που υπάρχουν στα αφεψήματα αυτά. Είναι, ακόμη, συχνό φαινόμενο να παρουσιαστεί κάποια αλλεργική αντίδραση ή μόλυνση, για αυτό και, αν επιλέξουμε να προσφέρουμε κάτι, ίσως να το κάνουμε ως εισαγωγή και διασφαλίζοντας την καθαρότητα του.

Επίσης, ειδικά για ηλικίες κάτω του 1 έτους, όπου οι ανάγκες σιδήρου είναι αυξημένες, τα αφεψήματα βοτάνων ίσως προκαλέσουν μείωση της ικανότητας απορρόφησης του λόγω διαφόρων ουσιών (πχ: πολυφαινόλες).

Εξισορρόπηση παράδοσης και προσοχής

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι τα αφεψήματα και τα βότανα χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες για να καταπραΰνουν και να ανακουφίζουν τα μωρά, μετά την ηλικία των έξι μηνών. Αυτή η πρακτική είναι βαθιά ριζωμένη σε πολλούς πολιτισμούς και μπορεί να προσφέρει ορισμένα οφέλη όταν γίνεται προσεκτικά και με γνώση.

Ενώ σημαντικοί οργανισμοί υγείας, όπως ο Π.Ο.Υ., παρέχουν βασικές κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία της υγείας του παιδιού σας, η υπεύθυνη χρήση ποιοτικών βοτάνων έχει βάση. 

Προτού εισάγετε κάποιο ρόφημα στη διατροφή του παιδιού σας, συμβουλευτείτε έναν έμπειρο ειδικό υγείας, όπως έναν εξειδικευμένο παιδίατρο ή διαιτολόγο, βοτανολόγο ή φαρμακοποιό, ο οποίος μπορεί να σας συμβουλεύσει για τα ασφαλή και κατάλληλα βότανα και δοσολογίες για τις συγκεκριμένες ανάγκες του παιδιού σας.

Τελικά, προσφέρουμε αφεψήματα και βότανα σε αυτές τις ηλικίες;

Ναι, εάν το επιθυμούμε, αλλά με μεγάλη προσοχή!

Η μη σύσταση των τσαγιών και των βοτάνων για παιδιά κάτω των 2 ετών είναι ένα σοβαρό προληπτικό μέτρο. Βασίζεται σε ανησυχίες που σχετίζονται με τον βρεφικό οργανισμό, την μειωμένη γνώση γύρω από τη χρήση βοτάνων και την έλλειψη επιστημονικών στοιχείων που να υποστηρίζουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα. Ο Π.Ο.Υ, όμως, δεν απαγορεύει την κατανάλωση τους.

Η παράδοση και οι πολιτιστικές πρακτικές παίζουν εδώ και αιώνες ρόλο στη διατροφή των βρεφών. Είναι ενδιαφέρον να εξετάσουμε γιατί, σήμερα συγκεκριμένα, υπάρχει απαγόρευση ή δισταγμός όσον αφορά τα αφεψήματα και τα βότανα. 

Εάν, λοιπόν, επιλέξουμε να προσφέρουμε κάποιο αφέψημα ή βότανο στο παιδί μας θα πρέπει να γίνει με τη βοήθεια κάποιου ειδικού (ειδικότητες που αναφέρονται παραπάνω) και μόνο έχοντας λάβη τα μέτρα μας σχετικά με την ποιότητα και την καθαρότητα του προϊόντος που θα προσφέρουμε.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

  • WHONutritional guidelines.pdf
  • Fugh-Berman, Adriane MD. Herbal Supplements: Indications, Clinical Concerns, and Safety. Nutrition Today 37(3):p 122-124, May 2002. 
  • McKay DL, Blumberg JB. A review of the bioactivity and potential health benefits of peppermint tea (Mentha piperita L.). Phytother Res. 2006;20(8):619-633. doi:10.1002/ptr.1936
  • L. Gori, E. Gallo, V. Mascherini, A. Mugelli, A. Vannacci, F. Firenzuoli, “Can Estragole in Fennel Seed Decoctions Really Be Considered a Danger for Human Health? A Fennel Safety Update”, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, vol. 2012, Article ID 860542, 10 pages, 2012. https://doi.org/10.1155/2012/860542
  • Grognet J. Catnip: Its uses and effects, past and present. Can Vet J. 1990;31(6):455-456.